Orzeszki z masą krówkową to ciastka, które w wielu domach pojawiają się tylko w grudniu. Ciasto jest proste, masa jeszcze prostsza. Najwięcej pytań dotyczy samego pieczenia: ile ciasta włożyć do formy, jak długo trzymać ją na kuchence i co zrobić, żeby połówki nie przywierały. Poniżej przepis na kruche ciasto i masę oraz błędy, które psują pierwszą partię.
Jaka forma do orzeszków
Klasyczna forma do orzeszków to dwie płyty z wgłębieniami, zamykane jak kanapka, z długimi rączkami. Nasza forma do ciasteczek orzeszków jest ze stopu metalu, ma 16 cm średnicy i ok. 40 cm długości z rączkami. Upieczone ciasteczko ma ok. 3,7 × 3,3 cm, więc dwie połówki z masą to orzeszek na jeden kęs.
Przy wyborze formy patrz na trzy rzeczy: wielkość ciasteczka, długość rączek i to, jak szczelnie domykają się obie płyty. Długie rączki trzymają dłonie z dala od gorącej formy. Szczelne domknięcie daje równe brzegi, bez grubego rantu ciasta wokół orzeszka.
Składniki na ciasto
500 g mąki pszennej
200 g zimnego masła
100 g cukru pudru
2 jajka
¼ łyżeczki sody oczyszczonej
szczypta soli
Składniki na masę krówkową
1 puszka masy krówkowej (ok. 400 g)
100 g miękkiego masła
opcjonalnie 50 g drobno posiekanych orzechów włoskich
Ciasto: wyrabiaj krótko i chłodź
Mąkę z sodą, cukrem pudrem i solą wysyp na stolnicę. Zimne masło posiekaj w mące nożem albo zetrzyj na tarce. Dodaj jajka i zagnieć szybko, tylko do połączenia. Zawiń ciasto w folię i schłodź przez co najmniej 30 minut.
Do kruchego ciasta wystarczy stolnica 60×40 cm. Pieczesz kilka porcji naraz? Na stolnicy 80×60 cm masz dwa razy więcej miejsca na ciasto niż na 60×40 cm. Obie są dwustronne: pracujesz na obu stronach, na jednej z rantem, na drugiej płaskiej.
Wolisz, żeby mąka nie spadała na blat? Stolnica z rantami 75×60 cm: ranty z tyłu i po bokach zatrzymują mąkę.
Pieczenie w formie krok po kroku
1. Z ciasta toczysz małe kulki. Za duża kulka wypłynie bokami, za mała zostawi dziurę w połówce.
2. Nagrzej zamkniętą formę na kuchence, z obu stron.
3. Otwórz formę, włóż kulki w każde wgłębienie jednej płyty i zamknij formę. Dociśnij rączki.
4. Piecz na kuchence, aż połówki się zarumienią, potem obróć formę i upiecz drugą stronę. Połówki mają być złote, nie brązowe.
5. Otwórz formę nad blachą albo talerzem i wyjmij połówki patyczkiem do szaszłyków. Odetnij nożem nadmiar ciasta z brzegów, póki są ciepłe. Połówki układaj na blasze jedną warstwą, bo ciepłe łatwo się łamią.
6. Przed kolejną porcją zostaw formę na kuchence kilka sekund, żeby znów była gorąca.
Ile piec orzeszki w formie
Jednego czasu dla wszystkich kuchenek nie ma: zależy od mocy ognia i od tego, jak mocno forma się nagrzała. Patrz na kolor, nie na zegarek. Pierwszą porcję otwórz wcześniej i sprawdź połówki. Jeśli są blade, zamknij formę i piecz dalej. Kiedy trafisz na swój czas, kolejne porcje pieczesz już tak samo.
Najczęstsze błędy
Ciasto przywiera do formy
Najczęściej forma jest za zimna albo przy pierwszym użyciu nie była natłuszczona. Pierwsze nagrzanie zrób z kilkoma kroplami oleju rozsmarowanymi pędzelkiem po wgłębieniach, a pierwszą partię potraktuj jak próbną. Kruche ciasto ma dużo masła, więc kolejnych porcji zwykle nie trzeba już smarować.
Połówki są surowe w środku
Za duże kulki albo za mocny ogień: zewnątrz się przypieka, zanim środek się upiecze. Zmniejsz kulki i ogień, piecz każdą stronę trochę dłużej.
Połówki się kruszą
Ciasto było za długo wyrabiane albo za ciepłe. Schłodź je jeszcze raz i wyjmuj połówki dopiero, gdy przez kilkanaście sekund przestygną w otwartej formie.
Grube brzegi
Za dużo ciasta w kulce. Nadmiar odcinaj od razu, na ciepło, bo wystygłe brzegi łamią połówkę.
Masa i składanie orzeszków
Miękkie masło utrzyj na gładko i dodawaj masę krówkową łyżka po łyżce. Jeśli chcesz, wmieszaj posiekane orzechy. Połówki muszą całkiem ostygnąć, inaczej masa się roztopi. Napełnij jedną połówkę masą z lekką górką, przykryj drugą i lekko dociśnij. Złożone orzeszki odstaw na kilka godzin do lodówki, żeby masa stężała.
Same upieczone połówki, bez masy, trzymaj w szczelnym pudełku w suchym miejscu. Masę nakładaj dzień przed podaniem: przez noc połówki lekko miękną od nadzienia.
Na świąteczny talerz obok orzeszków
Zostało Ci kruche ciasto? Rozwałkuj je wałkiem z wzorem. Wałek grawerowany ze śnieżynkami odciska wzór na cieście kruchym, maślanym i piernikowym. Jest też wersja z choinkami i sankami. Przed wałkowaniem oprósz wałek i ciasto mąką.
Więcej świątecznych wypieków znajdziesz w przepisie na ciasteczka świąteczne. Na co dzień polecamy też nasze crumble cookies.
